ABOUT TO LOVE, FEAR AND CONSUME
The psychogeographic Dérive in the era of the Superhighway
“Space is not a scientific object removed from ideology and politics; it has always been political and strategic. [...] It is a product literally filled with ideologies.” (Lefebvre 1976, p. 31).
These well-known words of the French sociologist and Marxist philosopher Henri Lefebvre, which approach the spatial condition of contemporary urban reality through a critical lens, resonate with the art of Kostis Argyriadis, a highly skilled and sensitive photographer who infuses his imagery with his concerns and reflections. This collection, which he aptly titles To Love, Fear and Consume: A City Manual, introduces us to his quintessentially psychogeographical practice: through a series of wanderings in the city, through a sequence of images, snapshots, chance encounters and meticulously selected scenes, he leads us to the heart of his political thought regarding the experience of urban life for the contemporary subject. In fact the title of his collection predisposes the viewer towards mixed feelings of desire, fear, and consumerism, juxtaposing a psychoanalytic projection with a critical reading of the spectacle of the metropolis, directly referring to concepts of both pleasure and alienation, which we watch systematically alternating on the pages of the book. Besides, as the author of the “Society of the Spectacle” Guy Debord describes, an important influence for the artist, the principal tool of psychogeography, the Situationist dérive - an unplanned wandering through the urban landscape - is "a mode of experimental behaviour linked to the conditions of urban society: a technique of rapid passage through varied ambiances."
This contact with the diverse atmospheres of metropolitan life constitutes the core of the book, conceptually, psychologically, but also sociopolitically. Right from the start, the first image we see (an aircraft safety card) introduces us to a space of special conditions, a controlled atmosphere - literally and metaphorically - a nod to how to approach this collection. The flight announcement board that follows introduces us to a pluralistic space, a multi-speed space of multiple levels, movements and networks, to a space where distance is abolished, where diversity in kind, space, time or category is not an obstacle, to the logic, ultimately, of cyberspace, where everything can coexist, and where everything can be transmitted, intersected, or simply combined. This endless possibility of combinations, compositions, integrations and fusions that transform the experience of reality, and that either create an emerging sense of chaos, or - even more radically - remind us of the constant restructuring of relationships to which we are called upon to respond by unlearning and relearning, dominates the artist's focus as well as his concerns. After all, this is where the influence of the internet age is unmistakably reflected; however, it is the primary concept of the network itself that alludes to the “rhizome”, the botanical term implemented by French philosophers Gilles Deleuze and Félix Guattari, and which expresses the endless possibility of connectivity, both on a real and a virtual level. We find this freedom of composition in the way this book is structured, and in the combinations that emerge across its pages.
Deciphering the urban landscape is a project that challenges Argyriadis. His photographs pose a persistent question: how we relate to all of this. It is evident that this heterogeneous composition of the image, which conveys the heteronomy of the structure of the urban fabric, simultaneously troubles and fascinates him, and that his oeuvre explores our relationship - physical, political, ontological, ultimately social - with this unfathomable amalgam of the urban environment. While the flâneur of the 19th century was a romantic, quintessentially bourgeois and mostly a dreamer, the modern flâneur, on the contrary, suffocates within the dystopia of the cityscape, amidst the frenzied consumerism of the metropolis, experiencing the alienation of the modern subject (in pure Marxist terms) or the "emotional disorientation" of the Situationists. Humble street scenes, snapshots of clubbing scenes and tattoo-covered bodies contrast with the grandiose buildings of financial centers and the "corporate" vocabulary of contemporary, standardized urban architecture. That is why his photographs, which are typically black and white, create the sense of a Non-Place, those spaces of transience and anonymity: the "non-places" of the post-industrial era. The bodies of residents, habitues, spectators, and performers of reality are juxtaposed with a backdrop - whether immersive or highly oppressive - of large-scale “containers” of financial centers, a trademark of late capitalism. The bombardment of the retina by shapes, light, the hard lines of advertising and the frenzy of graphic design, by the mosaic of the visual pandemonium of the metropolis alternates with spaces of movement, the endless passage and intersection of the social puzzle, bringing to mind the frenetic speed in the scenes of the film Koyaanisqatsi (1982), which translates as “Life Out of Balance”. The artist's own intervention, blurring or distorting some of his portraits, creates an aura around faces that have lost their identity - or rather, where their identity is refracted across a sea of products.
By locating the trace of a past that insists on being preserved and surviving within a constantly shifting, irreversibly postmodern metropolitan cityscape, Argyriadis’ photographs record the palimpsest of everyday life in the things that are written and rewritten in our senses, one on top of the other, in the places we pass by daily. Both the images he chooses to capture, and his gaze that remains poetic in the midst of a global post-industrial becoming, testify to his diverse influences: historical, painterly, cinematic, the independent music scene, mass culture, among others. There are many times when multiplicity, seriality, uniformity and repetition seem to prevail; nevertheless, the artist maintains his resistance as he passes through all the sirens of the modern world, as revealed by occasional pages, throughout the collection, full of verbs in English, which bring us back to alertness and the need for action: focus, focus, focus we read, a persistent mantra, a call for feedback from the transmitter to the receiver. We also repeatedly encounter the pairing, side by side, of images that differ in both their content and their mood; guided by form, counterpoint, contrast or just the experimental coupling of two heterogeneous realities. There is also constantly the sense of something curious - a "curiosity" - on which his gaze falls to examine and to encounter anew the semiology of the iconographic mélange that constitutes the experience of peregrinating through a modern metropolis. The fact that photography is an art that is par excellence direct, that creates something new through the existing, like an immaterial intervention on visual reality with the gaze as its driving force, along with sensibility and memory, is revealed to us in Argyriadis' oeuvre in a pure form: there are many instances when his observation falls upon scenes of aesthetic particularity, which, in his own words, are waiting to be captured. The dynamic dimension of the photographer's action in his movement through space reveals the ontology of the photographic medium, that is, its dynamic relationship with vision, and the experience of the embodied subject.
In conclusion, it is spectacle, situation and wandering, as in the practice of the Situationists, that we see synthesized in Argyriadis' work in a détournement methodology of a different era, that of the present day. In a moment in time that is teeming with the frenzied spread of artificial intelligence, where the concepts of substitution, representation, mediation and all kinds of avatars are more sanctified than ever, Kostis Argyriadis’ photographs bring to the fore the concepts of personal orientation, will, resistance and freedom of choice. Using these tools, he composes a personal environment, articulating a romanticism and a personal aesthetic that refuses to be corrupted.
Dr. Antigoni Pasidi
Visual Artist, Fine Arts Educator, Researcher
Το ψυχογεωγραφικό Dérive στην εποχή του Superhighway“Space is not a scientific object removed from ideology and politics; it has always been political and strategic. [...] It is a product literally filled with ideologies.” (Lefebvre 1976, p. 31).
Τα γνωστά αυτά λόγια του Γάλλου κοινωνιολόγου και μαρξιστή φιλοσόφου Henri Lefebvre, που προσεγγίζουν με μια κριτική ματιά τη χωρική συνθήκη της σύγχρονης αστικής πραγματικότητας, συνηχούν με το καλλιτεχνικό έργο του Κωστή Αργυριάδη, ενός φωτογράφου που χειρίζεται με δεξιοτεχνία και ευαισθησία το μέσο του, εμφυσώντας εντούτοις στις εικόνες του την ανησυχία και τον προβληματισμό του.
Η παρούσα συλλογή, την οποία εύστοχα ονομάζει To Love, Fear and Consume: A City Manual, μας εισάγει στην κατεξοχήν ψυχογεωγραφική πρακτική του: μέσα από μια σειρά περιπλανήσεων στην πόλη, μέσα από μια διαδοχή εικόνων, στιγμιοτύπων, τυχαίων συναντήσεων και επιμελώς επιλεγμένων σκηνών, μας οδηγεί στο επίκεντρο της πολιτικής του σκέψης σχετικά με την εμπειρία της αστικής ζωής για το σύγχρονο υποκείμενο. Ο τίτλος της συλλογής μας προδιαθέτει εξάλλου για ανάμικτες αισθήσεις επιθυμίας, φόβου, και καταναλωτικής ορμής, αντιπαρατάσσοντας μια ψυχαναλυτική προβολή με μια κριτική ανάγνωση του θεάματος της μητρόπολης, παραπέμποντας ευθέως τόσο σε έννοιες ηδονής όσο και αποξένωσης, τις οποίες παρακολουθούμε να εναλλάσσονται συστηματικά στις σελίδες του βιβλίου.
Όπως άλλωστε περιγράφει ο συγγραφέας της “Κοινωνίας του Θεάματος” Guy Debord, μια σημαντική επιρροή για τον καλλιτέχνη, το κύριο εργαλείο της ψυχογεωγραφίας, το “dérive” των Καταστασιακών - μια απρογραμμάτιστη δηλαδή περιήγηση μέσα στο αστικό τοπίο - είναι «…[έ]νας τρόπος πειραματικής συμπεριφοράς που συνδέεται με τις συνθήκες της αστικής κοινωνίας: μια τεχνική ταχείας διέλευσης μέσα από ποικίλες ατμόσφαιρες».Αυτή η επαφή με τις ποικίλες ατμόσφαιρες της μητροπολιτικής ζωής αποτελεί τον πυρήνα του βιβλίου, εννοιολογικά, ψυχολογικά, αλλά και κοινωνικοπολιτικά. Ευθύς εξαρχής άλλωστε, η πρώτη εικόνα που αντικρίζουμε (μια κάρτα ασφαλείας αεροσκάφους) μας εισάγει σε ένα χώρο ειδικών συνθηκών, ελεγχόμενης ατμόσφαιρας - κυριολεκτικά και μεταφορικά - υποδεικνύοντάς μας το πώς να προσεγγίσουμε αυτή τη συλλογή.
Ο δε πίνακας ανακοινώσεων πτήσεων που ακολουθεί μας εισάγει σε ένα χώρο πλουραλιστικό, πολλών ταχυτήτων, πολλαπλών επιπέδων, μετακινήσεων και δικτύων, σε ένα χώρο κατάργησης της απόστασης, όπου η διαφορετικότητα σε είδος, χώρο, χρόνο ή κατηγορία δεν αποτελεί εμπόδιο, στη λογική εν τέλει του κυβερνοχώρου, όπου τα πάντα δύνανται να μεταδοθούν, να διασταυρωθούν, να συνυπάρξουν, ή απλώς να συνδυαστούν. Αυτή η ατελείωτη δυνατότητα συνδυασμών, συνθέσεων, ενσωματώσεων και αλληλοσυγχωνεύσεων που μετατρέπουν την εμπειρία της πραγματικότητας, και που είτε δημιουργούν μια αναδυόμενη αίσθηση χάους, είτε - ακόμα πιο ριζικά - μας υπενθυμίζουν τη συνεχή αναδιάρθρωση των σχέσεων, στην οποία καλούμαστε να ανταποκριθούμε ξε-μαθαίνοντας και μαθαίνοντας εκ νέου, κυριαρχεί στην εστίαση αλλά και την ανησυχία του καλλιτέχνη. Εδώ άλλωστε καθρεφτίζεται αλάνθαστα η επιρροή της εποχής του διαδικτύου• είναι όμως η ίδια η πρωταρχική έννοια του δικτύου - του network - που μας υπενθυμίζει το “ρίζωμα” των Γάλλων φιλοσόφων Gilles Deleuze και Félix Guattari, αυτήν τη βοτανικής προέλευσης ορολογία που εκφράζει την ατελείωτη δυνατότητα συνδεσιμότητας, τόσο σε πραγματικό όσο και σε εικονικό επίπεδο. Αυτήν την ελευθερία σύνθεσης τη βρίσκουμε στον τρόπο που διαρθρώνεται το παρόν βιβλίο, και στους συνδυασμούς που επιφυλάσσει.Η αποκρυπτογράφηση του αστικού τοπίου είναι ένα εγχείρημα που προκαλεί τον Αργυριάδη.
Οι εικόνες του θέτουν ένα επίμονο ερώτημα: το πώς συσχετιζόμαστε με όλα αυτά. Είναι φανερό πως αυτή η ετερόκλητη σύνθεση της εικόνας, που μεταφέρει αυτούσια την ετερονομία της δομής του αστικού ιστού, τον προβληματίζει και τον συναρπάζει ταυτόχρονα, και πως το έργο του διερευνά τη σχέση μας - σωματική, πολιτική, οντολογική, κοινωνική εν τέλει - με αυτό το δυσερμήνευτο αμάλγαμα του αστικού περιβάλλοντος. Ενώ ο flâneur του 19ου αιώνα ήταν ένας ανθρωπος ρομαντικός, κατεξοχήν αστός και ως επί το πλείστον ονειροπόλος, ο σύγχρονος flâneur αντιθέτως ασφυκτιά μέσα στη δυστοπία του αστικού τοπίου, μέσα στον ξέφρενο καταναλωτισμό της μητρόπολης, βιώνοντας την αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου (για να καταφύγουμε σε καθαρόαιμους μαρξιστικούς όρους) ή τον “συναισθηματικό αποπροσανατολισμό” των Καταστασιακών. Οι ταπεινές σκηνές του δρόμου, τα στιγμιότυπα από σκηνές clubbing και από σώματα καλυμμένα με tattoo έρχονται σε αντιδιαστολή με τα μεγαλεπήβολα κτίρια των οικονομικών κέντρων, με το “εταιρικό” λεξιλόγιο της σύγχρονης, τυποποιημένης αρχιτεκτονικής πόλεων. Γι’αυτό και στις φωτογραφίες του που είναι, χαρακτηριστικά, όλες ασπρόμαυρες, μας δημιουργείται ενίοτε η αίσθηση του Μη-τόπου (Non-Place), αυτών των χώρων της παροδικότητας και της ανωνυμίας: τα “μη-μέρη” της μεταβιομηχανικής εποχής. Το σώμα των κατοίκων, των θαμώνων, των θεατών και των performer της πραγματικότητας αντιπαραβάλλεται με το σκηνικό - είτε εμβυθιστικό είτε άκρως καταπιεστικό - των μεγάλης κλίμακας “δοχείων” του χρηματοοικονομικού κέντρου, το σήμα κατατεθέν του ύστερου καπιταλισμού.
Ο βομβαρδισμός του αμφιβληστροειδή από σχήματα, φως, τις σκληρές γραμμές της διαφήμισης και του οργιώδους γραφιστικού στοιχείου, από το μωσαϊκό του οπτικού πανδαιμόνιου της μεγαλούπολης εναλλάσσεται με τους χώρους κίνησης, ατέρμονης διέλευσης και διασταύρωσης του κοινωνικού παζλ, φέρνοντας στο νου τη φρενήρη ταχύτητα στις σκηνές της ταινίας Koyaanisqatsi (1982), τη “Ζωή εκτός Ισορροπίας”. Η επέμβαση του ίδιου του καλλιτέχνη, που θολώνει ή παραμορφώνει κάποια από τα πορτρέτα του, δημιουργεί μια αύρα γύρω από πρόσωπα που έχουν χάσει την ταυτότητά τους - ή καλυτερα, όπου η ταυτότητα τους διαθλάται πάνω σε μια θάλασσα από προϊόντα.Εντοπίζοντας το ίχνος του παρελθόντος που επιμένει να διατηρείται και να επιβιώνει μέσα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο, ανεπιστρεπτί μεταμοντέρνο μητροπολιτικό τοπίο, οι φωτογραφίες του Αργυριάδη καταγράφουν το παλίμψηστο της καθημερινής ζωής στα πράγματα που γράφονται και ξαναγράφονται στις αισθήσεις μας, το ένα πάνω στο άλλο, στα μέρη που περνάμε καθημερινά. Τόσο οι εικόνες που επιλέγει να αιχμαλωτίσει, όσο και η ματιά του που παραμένει ποιητική εν μέσω ενός παγκόσμιου μετα-βιομηχανικού γίγνεσθαι, μαρτυρούν τις ποικίλες του επιδράσεις: ιστορικές, ζωγραφικές, κινηματογραφικές, ανεξάρτητης μουσικής σκηνής, μαζικής κουλτούρας, μεταξύ άλλων. Είναι πολλές οι φορές που η πολλαπλότητα, η σειριακότητα, η ομοιομορφία και η επανάληψη φαίνονται να επικρατούν• παρόλα αυτά, διατηρεί την αντίστασή του μέσα στο πέρασμα από όλες τις σειρήνες του σύγχρονου κόσμου, όπως αποκαλύπτουν οι κατά διαστήματα, εν μέσω της συλλογής, σελίδες γεμάτες ρήματα στα αγγλικά, που μας επαναφέρουν σε εγρήγορση και στην ανάγκη για δράση: focus, focus, focus διαβάζουμε, ένα επίμονο mantra, ένα κάλεσμα για ανατροφοδότηση, από το πομπό στο δέκτη. Συναντάμε επίσης επανειλημμένα το ζευγάρωμα, δίπλα δίπλα, εικόνων διαφορετικών τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη διάθεση: γνώμονας η φόρμα, η αντίστιξη, η αντίθεση ή η πειραματική σύζευξη δυο ετερόκλητων πραγματικοτήτων.
Υπάρχει επίσης πάντοτε το αξιοπερίεργο - το “curiosity” - στο οποίο η ματιά του πέφτει για να περιεργαστεί και να αντικρίσει εκ νέου τη σημειολογία του εικονολογικού μίγματος που συνιστά την εμπειρία περιήγησης σε μια σύγχρονη μητρόπολη. Το ότι η φωτογραφία είναι μια τέχνη κατεξοχήν άμεση, που δημιουργεί το νέο μέσα από το υπάρχον, σα μια άυλη επέμβαση πάνω στην οπτική πραγματικότητα με κινητήρια δύναμη το βλέμμα, την ευαισθησία και τη μνήμη, μας το αποκαλύπτουν τα έργα του Αργυριάδη σε μια καθαρόαιμη μορφή: είναι πολλές οι συγκυρίες που η παρατήρησή του πέφτει πάνω σε σκηνές αισθητικής ιδιαιτερότητας, που, στα λόγια του ίδιου, περιμένουν να αιχμαλωτιστούν. Η δυναμική διάσταση της δράσης του φωτογράφου στην κίνησή του μέσα στο χώρο αποκαλύπτει την οντολογία του φωτογραφικού μέσου, τη δυναμική δηλαδή σχέση της φωτογραφίας με την όραση και την εμπειρία του ενσώματου υποκειμένου.
Εν κατακλείδι το θέαμα, η κατάσταση και η περιπλάνηση, όπως και στην πρακτική των Καταστασιακών, συντίθενται στο έργο του Αργυριάδη σε μια μεθοδολογία détournement μιας άλλης εποχής, της σύγχρονης. Σε μια στιγμή, χρονικά, που βρίθει από την ξέφρενη εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, που οι έννοιες της υποκατάστασης, της αναπαράστασης, των παντός τύπου avatar και της διαμεσολάβησης είναι πιο καθαγιασμένες από ποτέ, οι φωτογραφίες του Κωστή Αργυριάδη φέρνουν στο προσκήνιο την έννοια του προσωπικού προσανατολισμού, της βούλησης, της αντίστασης και της ελευθερίας επιλογής. Με αυτά τα εργαλεία συνθέτει ένα προσωπικό περιβάλλον, διατυπώνοντας ένα ρομαντισμό και μια προσωπική αισθητική που αρνείται να διαφθαρεί
.Δρ. Αντιγόνη Πασίδη, Εικαστικός, Καθηγήτρια Καλών Τεχνών, Ερευνήτρια
